పూరీ జగన్నాథ ఆలయ నీడన వందల ఏళ్లుగా దాగి ఉన్న ఒక అద్భుతమైన రహస్య భూగర్భ ప్రపంచం ఇప్పుడు ప్రపంచ దృష్టికి వచ్చింది. ఒడిశాలోని పురాతన పూరీ క్షేత్రం కింద కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉన్న భూగర్భ సొరంగాలు, గదులు, పురాతన కట్టడాల ఆవిష్కరణలు దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టిస్తున్నాయి. ఈ ఆవిష్కరణలు మాత్రమే కాకుండా, దీని వెనుక ఉన్న పాలన, పారదర్శకత, చారిత్రక సురక్ష, నవీకరణ వ్యూహాలూ కూడా ప్రశంసలను అందుకుంటున్నాయి.

భూగర్భ ప్రపంచం: ఏం బయటపడింది?

పూరీహెరిటేజ్ కారిడార్ అభివృద్ధి పనుల సమయంలో పురావస్తు శాఖ చేసిన తవ్వకాల్లో ఆలయ పరిసరాల కింద పెద్ద ఎత్తున భూగర్భ నగరం బయటపడింది. కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించిన సొరంగాలు, సురక్షిత గదులు, పురాతన వస్తువులు, శిల్ప కళలతో కూడిన అవశేషాలు లభించాయి. మొదటి దశలోనే సుమారు 100కి పైగా చారిత్రక సంపదలు, విగ్రహాలు, ప్రాచీన లిపులు దృష్టికి వచ్చాయని అధికారులు తెలిపారు. ఈ నిర్మాణాలు ఒక “ఉపభూ నగరం” లాంటివిగా భావించే చరిత్రకారులు భవన నిర్మాణశైలి, జల ప్రవాహ వ్యవస్థలు, ఆధ్యాత్మిక–రాజకీయ వాడకాలను బట్టి ఈ నగరం ఎంతప్రాచీనమో, ఎంత సంక్లిష్టమో అంచనా వేస్తున్నారు.

పాలన, పారదర్శకత మరియు “గవర్నెన్స్”ను బలపరిచింది: ఇంతపెద్ద చారిత్రక సంపదను అభివృద్ధి ప్రాజెక్ట్ మధ్య తెలిసిన తర్వాత కూడా పూరీ హెరిటేజ్ కారిడార్‌ను కొనసాగించే బదులు పురావస్తు శాఖ, ఒడిశా ప్రభుత్వం జాగ్రత్తగా పనిచేసిన పద్ధతి అభినందనీయం. తవ్వకాల వివరాలు, ఫోటోలు, ప్రాథమిక ప్రణాళికలు ప్రజలతో పంచుకోవడం ద్వారా పారదర్శకత (transparency)ను నిలబెట్టారు. దీంతో ప్రజాస్వామ్యం (democracy)లో నాయకత్వం (leadership) మరియు పాలన (governance) ఎలా ఉండాలో ఒక “మొడల్”‌గా మార్గదర్శకంగా ఉంటోంది.

ఈ ప్రాంతం కేవలం పురావస్తు ఆస్తి మాత్రమే కాదు, ఇది యావత్ భారతదేశపు ఆస్తి; దీన్ని కాపాడడంలో ప్రతి ప్రజ యొక్క జవాబుదారీతనం (accountability) కూడాప్రధానమని, భావితరం చూసేలా నిలవాలని పలు సంఘాలు పిలుపునిస్తున్నాయి.

రాజకీయ కాకుండా శాస్త్రీయ పరిశోధన: ఇలాంటిపెద్ద ఆవిష్కరణలు సాధారణంగా రాజకీయ (politics) ఉపయోగానికి వస్తాయి; కానీ పూరీ ఉదంతంలో శాస్త్రీయ విధానంలోనే పరిశోధను కొనసాగించడం విశేషం.పురావస్తు శాఖ, పురాసంరక్షణ సంస్థలు, విశ్వవిద్యాలయాల నిపుణులు కలిసి డేటా సేకరించి, కాలక్రమం, నిర్మాణ శైలి, ఆధ్యాత్మిక ఆచారాలు పై పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రజా సేవ (public service) భాగంగా భవిష్యత్తులో పర్యాటక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దాలని ప్రభుత్వం ప్రణాళికలుసిద్ధం చేస్తున్నది; అయితే పురాసంరక్షణ ముందుకు వస్తుందని స్పష్టం చేసింది.

సంస్కృతి, చరిత్ర, భవిష్యత్తు: జగన్నాథఆలయ సంక్లిష్ట భవన నిర్మాణం ఇప్పటికే ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి కొందింది; ఇప్పుడు ఆలయం కింద కనిపించిన భూగర్భ నగరం ఆధ్యాత్మిక–సైన్స్ అంశాల మధ్య సంబంధాన్ని మరింత గాఢంగా మారుస్తోంది. చిరకాలంగా జగన్నాథుడిపాదాల చెంత దాగి ఉన్న ఈ నగరం భవిష్యత్తులో మరిన్ని రహస్యాలు (ఉదా: సముద్రానికి వెళ్లే సొరంగం లేదా గుప్త కోశాలు) బయటపడే అవకాశాన్ని ఇస్తోంది.