భారతదేశ చరిత్రలో జ్ఞానాన్ని ఆయుధంగా మార్చుకుని సమాజాన్ని మార్పు దిశగా నడిపించిన మహనీయుల్లో డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. ఆయన కేవలం రాజ్యాంగ శిల్పి మాత్రమే కాదు, జ్ఞానానికి జీవం ఇచ్చిన మహా పఠనశీలి. పుస్తకాల పట్ల ఆయనకు ఉన్న అమితమైన ప్రేమ ప్రపంచంలోనే అరుదైన ఉదాహరణగా నిలిచింది.

ముంబైలోని ముంబై నగరంలో దాదర్ హిందూ కాలనీలో ఆయన నిర్మించుకున్న “రాజగృహం” కేవలం నివాస గృహం కాదు—అది ఒక అక్షరాల ఆలయం. ఈ ఇంటిని ఆయన ప్రత్యేకంగా తన పుస్తకాల కోసం నిర్మించుకోవడం ఆయన జ్ఞానపిపాసను తెలియజేస్తుంది. ఆ కాలంలోనే వేలాది పుస్తకాలను సేకరించి, వాటిని క్రమబద్ధంగా అమర్చడం ఆయన దూరదృష్టికి నిదర్శనం.

బాబాసాహెబ్ సేకరించిన గ్రంథ సంపద ఎంతో విస్తృతమైనది. చట్టం, రాజకీయం, చరిత్ర, మతం, సాహిత్యం, జీవిత చరిత్రలు, అర్థశాస్త్రం, తత్వశాస్త్రం వంటి అనేక రంగాలకు చెందిన పుస్తకాలను ఆయన సేకరించారు. మొత్తం మీద ఆయన జీవితకాలంలో సుమారు 25,000 పైగా పుస్తకాలను చదివారని చెబుతారు. ఈ విస్తృతమైన అధ్యయనం వల్లే ఆయనకు “ప్రజ్ఞా సూర్యుడు”, “బోధిసత్వ”, “విశ్వ రత్న” వంటి గౌరవ బిరుదులు లభించాయి.

ఆయన జ్ఞానంపై ఉన్న మమకారం గురించి చెప్పే ఒక ఆసక్తికర సంఘటన ఉంది. ప్రముఖ విద్యావేత్త పండిట్ మదన్ మోహన్ మాలవీయ ఒకసారి అంబేడ్కర్ గారి గ్రంథాలయాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయారు. ఆ పుస్తకాలను కొనుగోలు చేయాలని, అందుకు భారీ మొత్తాన్ని ఇవ్వడానికి సిద్ధమని ఆయన ప్రతిపాదించారు. ఆ కాలంలో 2 లక్షల రూపాయలు అంటే నేటి విలువలో కోట్ల రూపాయలు.

అయితే అంబేడ్కర్ గారి సమాధానం ఆయన ఆలోచనా గాఢతను తెలియజేసింది. “ఈ పుస్తకాలు నాకు కేవలం వస్తువులు కావు. ఇవి నా జీవితం. వీటిని వదులుకోవడం అంటే నా ప్రాణాన్ని వదులుకోవడమే” అని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఈ మాటలు ఆయనకు పుస్తకాలు ఎంత విలువైనవో తెలియజేస్తాయి.

అంబేడ్కర్ గారి జీవితంలో పుస్తకాలు కేవలం జ్ఞానం కోసం మాత్రమే కాదు, సమాజ మార్పుకు సాధనంగా మారాయి. ఆయన చదివిన ప్రతి గ్రంథం ఆయన ఆలోచనలకు కొత్త దిశను ఇచ్చింది. అదే దిశలో ఆయన “చదువుకో.. పోరాడు.. సంఘటించు” అనే మహత్తర సందేశాన్ని సమాజానికి అందించారు.

ప్రస్తుత కాలంలో కూడా ఆయన చూపిన మార్గం ఎంతో ప్రాసంగికంగా ఉంది. సమాచార యుగంలో ఉన్నప్పటికీ, లోతైన పఠనం తగ్గిపోతున్న తరుణంలో అంబేడ్కర్ గారి జీవితం మనకు ఒక గొప్ప స్ఫూర్తి. పుస్తకాలు మన ఆలోచనలను తీర్చిదిద్దే శక్తిగా, మన జీవితాలను మార్చే సాధనంగా మారగలవని ఆయన నిరూపించారు.

“వాచాల్ తర్ వాచాల్” అనే సందేశం కేవలం చదవడాన్ని మాత్రమే కాదు, జ్ఞానంతో జీవించడాన్ని సూచిస్తుంది. సమాజంలో సమానత్వం, న్యాయం, స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడాలంటే జ్ఞానం అవసరం. ఆ జ్ఞానానికి మూలం పుస్తకాలే అని అంబేడ్కర్ గారి జీవితం చెబుతోంది.

అందుకే, ఈ రోజుల్లో యువత పుస్తకాల వైపు మళ్లి, జ్ఞానాన్ని సంపాదించి, సమాజ అభివృద్ధికి తోడ్పడాలి. అంబేడ్కర్ గారి అడుగుజాడల్లో నడుస్తూ జ్ఞానాన్ని ఆయుధంగా మార్చుకుంటేనే నిజమైన మార్పు సాధ్యమవుతుంది.