బాబాసాహెబ్ శాశ్వత వారసత్వం: ఉద్యోగులకు సేవలు-వసతి దృష్టి (1945 ఎవర్‌గ్రీన్ చర్చ)

భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత, స్వాతంత్ర్య పోరాటయోగి డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ కేవలం చట్టాలు రూపొందించడమే కాకుండా, కార్మికులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీవన ప్రమాణాల మెరుగుదలకు నిరంతరం కృషి చేశారు. 1945 మార్చి 29న కేంద్ర అసెంబ్లీలో జరిగిన చర్చలు దీనికి ప్రబల నిదర్శనం. అప్పటి వైస్రాయ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిల్‌లో కార్మిక శాఖ మంత్రిగా ఉన్న ఆయన, ఎన్.ఎం. జోషి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇస్తూ ప్రభుత్వ యంత్రాంగ స్థిరత్వం, ఉద్యోగుల సేవా భద్రత, వసతి సౌకర్యాలపై స్పష్టమైన వైఖరి చూపారు. నాగ భీమ్ డైరీలో ఈ చర్చలు డాక్యుమెంట్ అయ్యాయి, ఇవి ఈ రోజు కూడా సందర్భోచితం. అంబేడ్కర్ దూరదృష్టి ద్వారా ఏర్పడిన నిబంధనలు ఇప్పటి ESMA (Essential Services Maintenance Act), గృహ స్కీమ్‌లకు మూలం.

చర్చల్లో మొదటి అంశం ‘అత్యవసర సేవల ఆర్డినెన్స్’ (Essential Services Ordinance, 1941). ఎన్.ఎం. జోషి అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా అంబేడ్కర్ ఈ ఆర్డినెన్స్ అందరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు వర్తిస్తుందని స్పష్టం చేశారు. ప్రభుత్వ యంత్రాంగం సజావుగా నడవడానికి, క్రమశిక్షణ కాపాడటానికి ఇది అవసరమని వాదించారు. ఈ ఆర్డినెన్స్ స్ట్రైకులు, లాక్‌ఔట్‌లను నియంత్రించి, ప్రజా సేవలను అందుబాటులో ఉంచుతుంది. బ్రిటిష్ కాలంలో ఏర్పడిన ఈ నిబంధన 1968లో ESMAగా మారింది. ఇప్పటికీ డాక్టర్లు, టీచర్లు, పోలీసుల సేవల్లో వాడుతున్నారు. అంబేడ్కర్ దృష్టి ప్రభుత్వ సేవల స్థిరత్వాన్ని కాపాడటంలో ఉంది.

తదుపరి ముఖ్య అంశం ఉద్యోగుల సేవా భద్రత. జీతభత్యాలు, సేవా నిబంధనలు క్రమబద్ధీకరణలో ప్రభుత్వం పారదర్శకంగా ఉందని ఆయన చెప్పారు. తగిన కారణం లేకుండా సేవలు తొలగించకూడదని నిబద్ధత చూపారు. ఇది ఉద్యోగులకు భరోసా కల్పిస్తుంది. అంబేడ్కర్ కార్మిక శాఖ మంత్రిగా మినిమమ్ వేజెస్ యాక్ట్, ఫాక్టరీల్ యాక్ట్‌లను బలోపేతం చేశారు. ఈ చర్చలు భారత లేబర్ కోడ్ 2020కు మార్గదర్శకాలుగా ఉన్నాయి.

చర్చల్లో మరో కీలక అంశం శాశ్వత గృహాలు. సెక్రటేరియట్ క్లర్కుల నివాసాలపై ప్రస్తావన వచ్చాక, తాత్కాలిక వసతి ఖర్చును మళ్లించి ‘శాశ్వత గృహాలు’ (Permanent Quarters) నిర్మించాలని వాదించారు. “తక్కువ ఆదాయ కలిగిన క్లర్కులకు శాశ్వతనివాసం ప్రభుత్వానికి పెద్ద విజయం” అన్నారు. ఢిల్లీ లోధీ రోడ్‌లో ఉద్యోగుల క్వార్టర్లు ఆయన కృషి ఫలితం. ఈ దూరదృష్టి ఇప్పటి CGHS, PMAY, అంబేడ్కర్ ఆవాస్ యోజనలకు మూలం. తక్కువ జీత ఉద్యోగుల జీవనాన్ని మెరుగుపరచడంలో ఆయన పాత్ర ముఖ్యం.

అంబేడ్కర్ కేవలం చట్టాలు రూపొందించడమే కాకుండా, క్షేత్రస్థాయిలో ఉద్యోగుల సమస్యలు పరిష్కరించారు. 1942లో లేబర్ మెంబర్‌గా భారత్ చైతన్య రాల్‌లో కార్మికులకు హక్కులు కల్పించారు. రాజ్యాంగంలో ఆర్టికల్ 16 (సమాన అవకాశాలు), 39 (జీవన ప్రమాణాలు) చేర్చారు. ఈ చర్చలు ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల హక్కులకు మైలురాయి. ఇప్పటి తెలంగాణ, ఏపీలో ఉద్యోగుల క్వార్టర్లు, పెన్షన్‌లు ఆయన స్ఫూర్తి.

ప్రస్తుతం కేంద్ర, రాష్ట్రాల్లో ESMA వాడుతూ స్ట్రైకులు అణచివేస్తున్నారు. కానీ, ఉద్యోగుల వసతి, జీతాలు మెరుగుపరచాలి. అంబేడ్కర్ ఆలోచనలు 80 ఏళ్ల తర్వాత కూడా సందర్భోచితం. ప్రభుత్వాలు శాశ్వత వసతి, సేవా భద్రతను ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. నాగ భీమ్ డైరీ ఈ చరిత్రను గుర్తు చేస్తూ, బాబాసాహెబ్ నీతిని ప్రచారం చేస్తోంది. ఉద్యోగులు, కార్మికులు ఆయన మార్గంలో నడవాలి.