సమాచారం అడిగితే అవమానం… చట్టాన్ని లెక్కచేయని పీఐఓ

30 రోజులు గడిచినా సమాచారం లేదు… నెలలు దాటినా స్పందన లేదు

అవగాహన లేకపోయినా పీఐఓగా నియామకం… కార్యాలయంలో గందరగోళం

సహచర సిబ్బందికే ఇబ్బందులు… ఫైళ్ల నిర్వహణలో అయోమయం

అప్పీలేట్ అధికారుల ఆదేశాలకూ విలువ లేకపోవడంపై తీవ్ర విమర్శలు

సమాచార హక్కు చట్టం–2005 దేశంలో పారదర్శకతను పెంపొందించేందుకు తీసుకొచ్చిన అత్యంత కీలక చట్టంగా గుర్తింపు పొందింది. ప్రతి పౌరుడికి ప్రభుత్వ కార్యాలయాల వద్ద ఉన్న సమాచారాన్ని తెలుసుకునే హక్కు కల్పించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. అయితే కట్టంగూర్ పరిధిలోని ఒక ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో ఈ చట్టం అమలు పూర్తిగా విఫలమవుతోందన్న ఆరోపణలు తీవ్రంగా వినిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా, ఆర్‌టీఐ చట్టంపై కనీస అవగాహన కూడా లేని అధికారిని ప్రజా సమాచార అధికారి (పీఐఓ)గా నియమించడం వల్ల ప్రజలకు న్యాయం దూరమవుతోందని బాధితులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఈ ఘటనలో ఒక పౌరుడు 09 అక్టోబర్ 2025న ఆర్‌టీఐ చట్టం కింద 5 అంశాలతో కూడిన సమాచారం కోరుతూ దరఖాస్తు సమర్పించారు. సెక్షన్ 4(1)(బి) ప్రకారం కార్యాలయాలు తప్పనిసరిగా ప్రజలకు వెల్లడించాల్సిన 17 అంశాలపై వివరాలు ఇవ్వాలని ఆయన కోరారు. కార్యాలయ పని వేళలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, సర్క్యులర్లు, జి.ఓలు, మెమోలు, గైడ్‌లైన్స్ వంటి ప్రాథమిక సమాచారం కూడా ఇందులో భాగంగా ఉంది.

ఇదే కాకుండా, కార్యాలయంలో పనిచేస్తున్న రెగ్యులర్, ఔట్‌సోర్సింగ్, కాంట్రాక్ట్, డైలీ వేజ్ ఉద్యోగుల నియామక వివరాలు, వారి విద్యార్హతలు, నియామక విధానం, రిజర్వేషన్ అమలు, నోటిఫికేషన్ ప్రతులు వంటి కీలక అంశాలపై కూడా పూర్తి సమాచారం కోరారు. 2015 జనవరి 1 నుండి ఇప్పటి వరకు జరిగిన నియామకాలపై సమగ్ర వివరాలు ఇవ్వాలని ఆయన స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు.

గ్రామ పరిపాలన అధికారుల (GPO) వివరాలు, వారి విద్యార్హతలు, మొదటి నియామక ఉత్తర్వులు, ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్న పోస్టింగ్ వివరాలు కూడా ఇవ్వాలని కోరారు. అలాగే భూసంబంధిత అంశాల్లో ప్రభుత్వ భూములు, వక్ఫ్, ఎండోమెంట్, ఇనామ్, అసైన్‌మెంట్ భూములు, లావోని పట్టాలు, తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న భూముల వివరాలు గ్రామాల వారీగా, సర్వే నంబర్ల వారీగా 1983-84 నుండి ఇప్పటి వరకు ఇవ్వాలని అభ్యర్థించారు.

చట్ట ప్రకారం పీఐఓ 30 రోజుల్లో సమాచారం అందించాల్సి ఉన్నప్పటికీ, ఈ కేసులో మాత్రం నెలలు గడిచినా ఎటువంటి సమాచారం అందలేదు. దీంతో దరఖాస్తుదారు 18 నవంబర్ 2025న అప్పీలేట్ అధికారికి అప్పీల్ చేశారు. అయితే అక్కడి నుంచీ కూడా సరైన స్పందన రాకపోవడం పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టంగా మార్చింది.

ఇంకా ఆందోళన కలిగించే అంశం ఏమిటంటే, సమాచారం అడిగిన దరఖాస్తుదారుని పట్ల పీఐఓ ప్రవర్తన. ఫోన్ ద్వారా సంప్రదించినప్పుడు, “నీకే ఆర్‌టీఐ పెట్టే అర్హత లేదు, కోర్టుకు వెళ్లు, రిట్ వేయి” అంటూ అవమానకరంగా మాట్లాడినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఇది కేవలం అధికార దుర్వినియోగమే కాకుండా, చట్టాన్ని అవమానించడమేనని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ వ్యవహారంలో మరో ముఖ్యమైన అంశం బయటపడింది—పీఐఓగా ఉన్న అధికారికి సమాచార హక్కు చట్టంపై కనీస అవగాహన కూడా లేకపోవడం. ఏ సమాచారం ఇవ్వాలి, ఏది మినహాయింపులోకి వస్తుంది, సమాధానం ఎలా ఇవ్వాలి అనే ప్రాథమిక అంశాలపై కూడా స్పష్టత లేకపోవడం కార్యాలయ పనితీరును దెబ్బతీస్తోంది. ఫలితంగా సహచర సిబ్బంది కూడా ఇబ్బందులు పడుతున్నారని సమాచారం. ఫైళ్లను ఎలా నిర్వహించాలి, దరఖాస్తులను ఎలా ప్రాసెస్ చేయాలి అన్న విషయంలో అయోమయం నెలకొంది.

అప్పీలేట్ అధికారుల ఆదేశాలను కూడా పట్టించుకోకపోవడం మరింత ఆందోళన కలిగిస్తోంది. పై అధికారుల సూచనలు ఉన్నప్పటికీ, సమాచారం ఇవ్వకుండా ఆలస్యం చేయడం వల్ల పరిపాలనా వ్యవస్థపై ప్రజల్లో నమ్మకం దెబ్బతింటోంది. “ఆర్‌డీఓకు ఆర్‌టీఐ చట్టం తెలుసా?” అనే వ్యాఖ్యలు చేసినట్లు వినిపించడం అధికారుల నిర్లక్ష్యానికి నిదర్శనంగా మారింది.భూసంబంధిత సమాచారం విషయంలో ఆలస్యం మరింత అనుమానాలకు దారి తీస్తోంది. ప్రభుత్వ భూములు, అసైన్‌మెంట్ భూములు, వక్ఫ్, ఎండోమెంట్ భూముల వివరాలు పారదర్శకంగా అందుబాటులో ఉండాలి. కానీ ఈ సమాచారం ఇవ్వకుండా ఉండటం వెనుక ఏదైనా అక్రమాలు ఉన్నాయా అనే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

ఈ సంఘటన మరోసారి స్పష్టంగా తెలియజేస్తోంది—పీఐఓగా నియమించబడే అధికారులకు సరైన శిక్షణ, చట్టంపై అవగాహన తప్పనిసరి. లేకపోతే ప్రజలకు అందాల్సిన సమాచారం ఆలస్యం అవుతుంది, లేదా పూర్తిగా నిరాకరించబడుతుంది. ఇది ఆర్‌టీఐ చట్టం ఉద్దేశ్యానికే విరుద్ధం. ప్రస్తుతం బాధితుడు ఈ విషయాన్ని ఉన్నతాధికారుల దృష్టికి తీసుకెళ్లడమే కాకుండా, అవసరమైతే సమాచార కమిషన్‌ను ఆశ్రయించేందుకు సిద్ధమవుతున్నారు. చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవాలనే ఆలోచనలో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

మొత్తంగా చూస్తే, కట్టంగూర్ ఘటన ఆర్‌టీఐ చట్టం అమలులో ఉన్న లోపాలను బహిర్గతం చేస్తోంది. ప్రజలకు సేవ చేయాల్సిన అధికారులు, చట్టాన్ని గౌరవించకుండా వ్యవహరిస్తే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థనే ప్రశ్నార్థకం చేస్తుంది. ఇకనైనా సంబంధిత అధికారులు స్పందించి, బాధ్యులపై చట్టపరమైన, శాఖా పరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రజలు ఆశిస్తున్నారు.