ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరులకు పరిపాలనా సమాచారాన్ని అందించి, ప్రభుత్వాల పనితీరులో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనాన్ని పెంపొందించేందుకు తెచ్చిన చారిత్రాత్మక "సమాచార హక్కు చట్టం - 2005" (RTI) నల్లగొండ జిల్లాలో తీవ్ర నిర్లక్ష్యానికి గురవుతోందని నల్లగొండ జిల్లా లోని స.హ.కార్యకర్త డి.డి.దాస్ తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. సమాచార హక్కు చట్టాన్ని జిల్లాలో సమర్థవంతంగా అమలు చేశారంటూ జిల్లా కలెక్టర్‌కు ఇటీవల 'రాష్ట్ర స్థాయి ఉత్తమ కలెక్టర్ అవార్డు' దక్కడం వార్తల్లోనూ, అధికారుల నివేదికల్లోనూ వినడానికి చాలా వినసొంపుగా ఉన్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలోని వాస్తవ పరిస్థితులకు మాత్రం ఇది ఆమడ దూరంలో ఉందని ఆయన విమర్శించారు.

ఒకవైపు రాష్ట్ర స్థాయిలో ఉత్తమ ప్రతిభ పురస్కారాలు సాధిస్తూనే, మరోవైపు జిల్లా యంత్రాంగం సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయకుండా, అధికారుల దాపరికం, తీవ్ర కాలయాపనతో సామాన్య పౌరుల రాజ్యాంగ హక్కులను కాలరాస్తుండటం తీవ్ర విచారకరమని ఆయన తెలిపారు. నల్లగొండ జిల్లాలోని వివిధ ప్రభుత్వ శాఖల్లో ఆర్టిఐ అమలు తీరు, అధికారుల తీరుపై ఆయన ఒక సుదీర్ఘమైన, ఘాటైన పత్రికా ప్రకటన (Statement) విడుదల చేశారు.

కాగితాలపైనే అవార్డుల మెరుపులు.. క్షేత్రస్థాయిలో నీరుగారిన ‘పారదర్శకత’!

సమాచార హక్కు చట్టం అమలులో రాష్ట్ర స్థాయిలో జిల్లాకు ప్రత్యేక గుర్తింపు రావడం, కలెక్టర్ గారికి పురస్కారం లభించడం గర్వకారణమే అయినప్పటికీ, ఆ పురస్కారం క్షేత్రస్థాయిలోని లోపాలను కప్పిపుచ్చలేదని దేవదాస్ దొడ్డి ఎత్తిచూపారు.

"రాష్ట్ర స్థాయి అధికారులు ఇచ్చే అవార్డులు కేవలం గణాంకాలు, కాగితాల నివేదికలను చూసి ఇచ్చినవి మాత్రమే. కలెక్టరేట్ లోపలి దస్త్రాల నివేదికలు కాదు, సామాన్య పౌరుడు పది రూపాయల దరఖాస్తు పట్టుకుని కార్యాలయానికి వచ్చినప్పుడు అతనికి లభించే గౌరవం, వేగవంతమైన సమాచారమే నిజమైన పారదర్శకతకు కొలమానం. జిల్లా వ్యాప్తంగా వందలాది దరఖాస్తులు ఏళ్ల తరబడి పెండింగ్‌లో పడి ఉంటే, నల్లగొండ జిల్లాలో చట్టం బాగా అమలవుతోందని ఎలా చెప్తారు? అవార్డుల వెనుక దాగి ఉన్న అసలు నిజాలను జిల్లా యంత్రాంగం ఒప్పుకోవాల్సిందే"అని డి.డి.దాస్ ఘాటుగా వ్యాఖ్యానించారు.

ఉద్యోగుల నియామకాలు, పదోన్నతులు, డిప్యుటేషన్లలో తీవ్ర దాపరికం!

జిల్లాలోని వివిధ శాఖల్లో జరుగుతున్న ఉద్యోగుల వివరాలకు సంబంధించిన ఆర్టిఐ దరఖాస్తులపై అధికారులు తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేస్తూ, సమాధానం చెప్పకుండా తప్పించుకుంటున్నారని ఆయన ఆరోపించారు.

కారుణ్య నియామకాల గోల్మాల్: జిల్లాలోని వివిధ శాఖల్లో కారుణ్య నియామకాల కింద భర్తీ చేసిన ఉద్యోగాల జాబితాలు, వారి అర్హతలు, నియామక క్రమానికి సంబంధించిన వివరాలు అడిగితే అధికారుల వద్ద సమాధానం లేదు.

పదోన్నతులు & సీనియారిటీ రికార్డులు: అర్హులైన కింది స్థాయి సిబ్బందికి పదోన్నతులు (Promotions) ఇవ్వకుండా పక్కనబెట్టడం, సీనియారిటీ జాబితాలను క్రమబద్ధీకరించకపోవడంపై దరఖాస్తులు చేస్తే రికార్డులు లభ్యం కావడం లేదని అబద్ధాలు చెప్తున్నారు.

ఏళ్ల తరబడి అక్రమ డిప్యుటేషన్లు: నిబంధనలకు విరుద్ధంగా తమకు అనుకూలమైన అధికారులను, సిబ్బందిని సంవత్సరాల తరబడి ఒకే కీలక స్థానంలో డిప్యుటేషన్లపై కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ డిప్యుటేషన్ల ఆర్డర్లు, జీవోలు అడిగితే పిఐఓలు (PIO) దరఖాస్తులను పక్కన పడేస్తున్నారు.

అక్రమాలు, స్వార్థ ప్రయోజనాలు ఎక్కడ బయటపడతాయో అనే అభద్రతా భావంతోనే అధికారులు ఉద్యోగుల నియామకాల వివరాలను బహిర్గతం చేయడానికి భయపడుతున్నారని ఆయన ఆరోపించారు.

అద్దె వాహనాల బిల్లుల వెనుక భారీ అవినీతి.. లాగ్‌బుక్కులు మాయం!

నల్లగొండ జిల్లాలోని అనేక ప్రభుత్వ విభాగాల్లో అధికారులు వినియోగిస్తున్న అద్దె వాహనాల (Rented Vehicles) సమాచారం అడిగితే అధికారులు భయంతో వణికిపోతున్నారని, సమాచారాన్ని నిరాకరించడానికి రకరకాల సాకులు వెతుకుతున్నారని ఆయన ఆరోపించారు.

"జిల్లా కేంద్రంతో పాటు డివిజన్, మండల స్థాయిల్లో ప్రభుత్వ శాఖల అధికారులు రోజువారీ పర్యటనల పేరుతో లక్షలాది రూపాయల ప్రజాధనాన్ని అద్దె వాహనాలకు ప్రయాణ భత్యాలుగా చెల్లిస్తున్నారు. వాస్తవానికి రోడ్డుపైకి రాని వాహనాలు, అసలు నడవని ప్రయాణ మైలేజీలకు కూడా నకిలీ లాగ్‌బుక్కులు (Log Books) సృష్టించి ప్రభుత్వం నుండి బిల్లులు డ్రా చేసుకుంటున్నారు. ఆర్టిఐ ద్వారా అద్దె వాహనాల రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్లు, టెండర్ పత్రాలు, నెలవారీ ప్రయాణ మైలేజీ వివరాలు, డ్రైవర్ల జీతాల రికార్డులు అడిగితే సమాచారమే ఇవ్వడం లేదు. సమాచారం ఇస్తే వాహనాల పేరుతో జరుగుతున్న భారీ అవినీతి బట్టబయలవుతుందనే ఉద్దేశంతోనే అధికారులు కాలయాపన చేస్తున్నారు" అని ఆయన తెలిపారు.

అటకెక్కిన ‘నోడల్ అధికారుల సమీక్షలు’.. సెక్షన్ 4(1)(b) అమలు శూన్యం!

సమాచార హక్కు చట్ట నిబంధనల ప్రకారం, జిల్లా స్థాయిలో చట్టం సమర్థవంతంగా అమలు జరిగేలా చూడటానికి ప్రత్యేకంగా ఒక నోడల్ అధికారిని నియమించి సమీక్షలు నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. కానీ నల్లగొండ జిల్లాలో ఈ విధానం పూర్తిగా అటకెక్కిందని డి.డి.దాస్ దుయ్యబట్టారు.

┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐

│             చట్టప్రకారం జరగాల్సిన సమీక్షా విధానం                                       │

├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤

│ 1. త్రైమాసిక సమీక్షలు (Quarterly Reviews)                                   │

│ 2. అర్ధ మాసిక సమీక్షలు (Half-Yearly Reviews)                               │

│ 3. వార్షిక నివేదికల పరిశీలన (Annual Reports)                                     │

└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘

జిల్లా నోడల్ అధికారి ఆధ్వర్యంలో జరగాల్సిన ఈ సమీక్షా సమావేశాలు అసలు నిర్వహణకే నోచుకోవడం లేదని, దీనివల్ల ఏ శాఖలో ఎన్ని దరఖాస్తులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయో పర్యవేక్షించే నాథుడే కరువయ్యాడని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.

దీనికి తోడు ఆర్టిఐ చట్టంలోని సెక్షన్ 4(1)(b) ప్రకారం ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయం తమ వద్ద ఉన్న బడ్జెట్ వివరాలు, ఉద్యోగుల సమాచారం, సంక్షేమ పథకాలను స్వచ్ఛందంగా ప్రచురించాలి. కానీ నల్లగొండ కలెక్టరేట్ మొదలుకొని తహసీల్దార్, మున్సిపల్, ఎంపీడీవో కార్యాలయాల వరకు ఎక్కడా ఈ సమాచార పలకలు (Information Boards) సరిగా కనిపించడం లేదు. పిఐఓ, ఫస్ట్ అప్పీలేట్ అథారిటీల వివరాలు కూడా నోటీసు బోర్డుల్లో లేవు.

రాష్ట్ర అవార్డు స్ఫూర్తితో మార్పు రావాలి: జిల్లా యంత్రాంగానికి ఆర్టిఐ కమిటీ అల్టిమేటం!

రాష్ట్ర స్థాయిలో ఉత్తమ కలెక్టర్ అవార్డు పొందిన మన జిల్లా పాలనాధికారి నాయకత్వంలో, నల్లగొండ జిల్లా కేవలం కాగితాలపై కాకుండా నిజమైన పారదర్శకతలోనూ రాష్ట్రానికే ఆదర్శంగా నిలవాలని డి.డి.దాస్ ఆకాంక్షించారు. చట్టాన్ని పటిష్టంగా అమలు చేసేందుకు ఆయన జిల్లా యంత్రాంగానికి పలు డిమాండ్లు చేశారు.

ప్రధాన డిమాండ్లు:

1. తక్షణమే సమీక్షా సమావేశాలు:జిల్లా కలెక్టర్ వెంటనే జిల్లాలోని అన్ని శాఖల పబ్లిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ ఆఫీసర్లతో (PIO) త్రైమాసిక, అర్ధ మాసిక సమీక్షా సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేసి, పెండింగ్ దరఖాస్తులను తక్షణమే పరిష్కరించాలి.
2. రికార్డులను వెబ్‌సైట్లలో పెట్టాలి: కారుణ్య నియామకాలు, ప్రమోషన్లు, సీనియారీటీ జాబితాలు, డిప్యుటేషన్ల జీవోలు, అద్దె వాహనాల టెండర్లు, బిల్లుల రికార్డులను జిల్లా అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో ప్రచురించాలి.
3. 30 రోజుల నిబంధన పాటించాలి: 30 రోజుల గడువు దాటినా సమాచారం ఇవ్వకుండా సాకులు చెప్పే అధికారులను గుర్తించి, వారిపై తీవ్రమైన శాఖాపరమైన చర్యలకు సిఫార్సు చేయాలి.
4. కలెక్టరేట్‌లో ఆర్టిఐ హెల్ప్ డెస్క్: సామాన్య ప్రజలకు ఆర్టిఐ దరఖాస్తులు రాసుకోవడంపై అవగాహన కల్పించడానికి కలెక్టరేట్‌లో ప్రత్యేక ఆర్టిఐ సహాయక కేంద్రాన్ని (Help Desk) నిరంతరం నిర్వహించాలి.

"ప్రజల ఆస్తి అయిన ప్రభుత్వ సమాచారాన్ని ప్రజలకే అందించడానికి అధికారులు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. ఉత్తమ కలెక్టర్ అవార్డు సాధించిన జిల్లాగా నల్లగొండ ఆదర్శంగా నిలవాలి తప్ప, దాపరికానికి నిలయంగా మారకూడదు. అధికారులు తమ వైఖరి మార్చుకోకపోతే జిల్లా వ్యాప్తంగా ప్రజా చైతన్య కార్యక్రమాలు చేపట్టి, కలెక్టరేట్ ముందు శాంతియుతంగా నిరసనలు తెలుపుతాం" అని డి.డి.దాస్ తన ప్రకటనలో తెలియచేసారు.