ఏప్రిల్ 4, 1913 – ఈ ఒక తేదీ భారత చరిత్రలో ఒక సూక్ష్మ, కానీ గణనీయమైన మలుపుగా నిలుస్తుంది. “నాగ భీం డైరీ”లో రికార్డ్ అయిన ఈ రోజు, భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత, జ్ఞాన భాండాగారం డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ విద్యా ప్రస్థానంలో ఒక కల్లోలం కంటే ముందు నిర్మాణాత్మక పునాదిగా నిలుస్తుంది. ఈ రోజు ఆయన ప్రపంచ ప్రఖ్యాత కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం దిశగా పయనించే తొలి పైరు పడిన రోజు.

బరోడా సంస్థాన ప్రోత్సహనం: 1913 లో బరోడా సంస్థానాధీశుడు మహారాజా సయాజీరావు గైక్వాడ్, బిహెచ్ అంబేడ్కర్ ప్రతిభను గుర్తించి, యుక్త విద్యార్థిని ప్రపంచ స్థాయి విద్యకు పంపాలని నిర్ణయించారు. ఈ సందర్భంగా, బరోడా రాష్ట్రం ప్రత్యేక పథకం ద్వారా “Baroda State Scholarship” అందించడానికి ముందుకొచ్చింది. ఏప్రిల్ 4, 1913న ఈస్కాలర్‌షిప్ అధికారికంగా మంజూరైంది – నెలకు 11.50 పౌండ్ల చొప్పున మూడు సంవత్సరాల పాటు అంగీకరణ జరిగింది. ఈ రోజు నుంచి బాబాసాహెబ్‌కు ఉన్నత విద్యాప్రయాణానికి ఆర్థికంగా మార్గం సుగమమైంది.

చారిత్రక ఒప్పందం: ఈస్కాలర్‌షిప్‌తో పాటుగా 1913లో ఒక చారిత్రక ఒప్పందాన్ని కూడా నమోదు చేశారు. అంబేడ్కర్ గారు బరోడా ప్రభుత్వంతో సంతకం చేస్తూ, “విదేశీ విద్య పూర్తయిన తర్వాత బరోడా సంస్థానంలో నిర్దిష్ట కాలం పాటు సేవలు అందిస్తాను” అని అంగీకరించారు. ఈ ఒప్పందం కేవలం ఆర్థిక లావాదేవీ కాదు; అణగారిన వర్గాల యువతకు ఉన్నత విద్యను దక్కించే ఒక సామాజిక దాయిత్యంగా కూడా పరిగణించాల్సినఅంశం.

కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రవేశం: ఈస్కాలర్‌షిప్, బాబాసాహెబ్‌కు అమెరికాలోని కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ (M.A.) మరియు పి.హెచ్.డి. (Ph.D.) చదవడానికి అవకాశం కల్పించింది. 1913 జూలైలో ఆయన న్యూయార్క్‌కు బయలుదేరి, కొలంబియా గ్రాడ్యుయేట్ స్కూల్‌లోపొలిటికల్ సైన్స్, ఎకనామిక్స్, సోషియాలజీ, ఫిలాసఫీ, ఆంథ్రోపాలజీ వంటి అధ్యయనాల్లో నిమగ్నమయ్యారు. కొలంబియాలో ఆయన నేర్చుకున్న ఆర్థికశాస్త్రం, సామాజిక సిద్ధాంతాలు, పాలనా నిర్మాణాలు తర్వాత భారత్‌లో అణగారిన వర్గాల సామాజిక పునరుద్ధరణ, రాజ్యాంగ రచనకు పునాదిగా నిలిచాయి.

ఈ రోజు ప్రాముఖ్యత: ఏప్రిల్ 4, 1913న మంజూరైన ఈ విదేశీ స్కాలర్‌షిప్, అంతర్జాతీయ స్థాయి జ్ఞానాన్ని భారతీయ సామాజిక సంస్కరణ ఉద్యమానికి అనుసంధానించే పునాది వేసింది.కొలంబియాలో ఆయన చేసిన ప్రత్యక్ష పరిశోధనలు, చదువు తర్వాత భారత్ రాజ్యాంగ రచనలో “పౌర సమానత్వం”, “అణగారిన వర్గాల అధికార పునర్విభజన” వంటి సిద్ధాంతాలకు ప్రాథమిక ఆధారంగా ఉపయోగపడ్డాయి.

ఈరోజును ఒక చారిత్రక దినంగా గుర్తించడం ద్వారా, జ్ఞానం, విద్య అనేవి సామాజిక న్యాయానికి పునాది అని డా. అంబేడ్కర్ స్పష్టం చేసిన సందేశాన్నితిరిగి గుర్తు చేసుకోవచ్చు. ఆయన చెప్పినట్లు – “జ్ఞానం అనేది ఒక మనిషి జీవితానికి పునాది వంటిది” – అనే మాటలు 1913 ఏప్రిల్ 4 రోజున ప్రారంభమైన విద్యా ప్రయాణం ద్వారా చరిత్రలో నిజమయ్యాయి.