- దిల్లీ జంతర్‌మంతర్ ఘటనపై తీవ్ర నిరసనలు - భారత రాజ్యాంగం మరియు కొత్త చట్టాల (BNS / BNSS) ప్రకారం జర్నలిస్టుల హక్కులు, రక్షణ చట్టాలు

దేశ రాజధాని దిల్లీలోని జంతర్‌మంతర్ వద్ద సీఈసీ (CEC) జ్ఞానేశ్ కుమార్ రాజీనామా డిమాండ్ చేస్తూ జరిగిన నిరసన కార్యక్రమాన్ని కవర్ చేయడానికి వెళ్లిన ముగ్గురు మహిళా జర్నలిస్టులపై విధుల్లో ఉన్న పోలీసులు అత్యంత దురుసుగా వ్యవహరించడం, లైంగికంగా వేధించడం తీవ్ర కలకలం రేపింది. నిరసనకారులను అదుపులోకి తీసుకునే క్రమంలో మహిళా పోలీసులు లేకపోవడాన్ని ప్రశ్నించిన తమపై ఏసీపీ వివేక్ భగత్ సహా సిబ్బంది అసభ్యంగా ప్రవర్తించారని, తాకకూడದ చోట తాకుతూ వెనక్కి నెట్టారని బాధితులు పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశారు. ఈ ఘటనపై తీవ్ర విమర్శలు వ్యక్తమవుతుండగా, దిల్లీ పోలీసులు ఈ కేసును క్రైమ్ బ్రాంచ్‌కు బదిలీ చేశారు. ఈ నేపథ్యంలో మీడియా స్వేచ్ఛకు రాజ్యాంగం కల్పించిన రక్షణలు, కొత్త క్రిమినల్ చట్టాల (BNS) ప్రకారం వర్తించే సెక్షన్ల వివరాలు పరిశీలిద్దాం.

జర్నలిస్టుల హక్కులు - రాజ్యాంగ రక్షణలు:

భారత రాజ్యాంగంలో పత్రికా స్వేచ్ఛకు ప్రత్యేకంగా ఒక సస్పెన్షన్ క్లాజ్ లేనప్పటికీ, అత్యంత కీలకమైన ఆర్టికల్ 19(1)(a) కల్పించిన భావప్రకటన స్వేచ్ఛ (Freedom of Speech and Expression) పరిధిలోనే పత్రికా స్వేచ్ఛ ఇమిడి ఉందని సుప్రీంకోర్టు అనేక తీర్పులలో స్పష్టం చేసింది. వార్తలు సేకరించడం, ప్రజాక్షేత్రంలో జరిగే పరిణామాలను ప్రజలకు తెలియజేయడం ప్రతి జర్నలిస్టు యొక్క ప్రాథమిక హక్కు. అయితే ఈ హక్కు ఆర్టికల్ 19(2) ప్రకారం దేశ భద్రత, శాంతిభద్రతలు, నైతికత వంటి కొన్ని సహేతుకమైన ఆంక్షలకు లోబడి ఉంటుంది.

అయినప్పటికీ, విధి నిర్వహణలో ఉన్న జర్నలిస్టులపై, ముఖ్యంగా మహిళా మీడియా ప్రతినిధులపై భౌతిక దాడికి పాల్పడటం, లైంగిక వేధింపులకు గురిచేయడం అనేది రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులపై, ప్రజాస్వామ్య మూలస్థంబాలపై ప్రత్యక్ష దాడిగా పరిగణించాల్సి ఉంటుంది.

చట్టపరమైన రక్షణలు మరియు వర్తించే సెక్షన్లు (BNS & BNSS):

మహిళా జర్నలిస్టులపై జరిగిన ఈ అక్రమ వేధింపులు మరియు దురుసు ప్రవర్తనకు సంబంధించి కొత్తగా అమల్లోకి వచ్చిన భారతీయన్యాయ సంహిత (BNS), భారతీయ నాగరిక సురక్ష సంహిత (BNSS) చట్టాల ప్రకారం క్రింది సెక్షన్లు వర్తిస్తాయి:

1. మహిళలపై అఘాయిత్యం / లైంగిక వేధింపులు (BNS Section 74 / 75): ఒక మహిళ యొక్క నైతికతకు భంగం కలిగించేలా, ఆమె అభీషేకానికి వ్యతిరేకంగా బలవంతంగా తాకడం లేదా అసభ్యంగా ప్రవర్తించడం వంటి చర్యలకు పాల్పడినప్పుడు కొత్త బీఎన్‌ఎస్ చట్టాల ప్రకారం కఠినమైన శిక్షలు ఉంటాయి.
2. అసభ్య ప్రవర్తన & బలవంతంగా అడ్డుకోవడం (BNS Section 126 / 351): విధి నిర్వహణలో ఉన్న పౌరులను లేదా జర్నలిస్టులను అన్యాయంగా నిర్బంధించడం, బెదిరించడం లేదా భౌతికంగా అడ్డుకోవడం నేరం కిందకు వస్తుంది.
3. ఉద్దేశపూర్వక దాడి మరియు గాయపరచడం (BNS Section 115, 118): విధి నిర్వహణలో ఉన్న మహిళలపై పోలీసులే భౌతిక దాడికి దిగడం, వెనక్కి నెట్టడం వంటి చర్యలు చట్టరీత్యా నేరం.
4. సమగ్ర దర్యాప్తుకు చట్టపరమైన మార్గాలు (BNSS Section 175 / 223): బాధితులు నేరుగా ఫిర్యాదు చేసినప్పుడు లేదా కోర్టు ఆదేశాల ద్వారా విచారణ జరిగే సందర్భంలో దర్యాప్తు సంస్థలు పక్షపాతం లేకుండా దర్యాప్తు చేపట్టడానికి కొత్త సీఆర్పీసీ స్థానంలో వచ్చిన బీఎన్‌ఎస్ఎస్ (BNSS) నిబంధనలు ఆధారం అవుతాయి. ప్రస్తుతం దిల్లీ పోలీసులు ఈ కేసును క్రైమ్ బ్రాంచ్‌కు బదిలీ చేయడం ఇందుకు నిదర్శనం.

ప్రతిపక్షాల డిమాండ్ - బాధ్యత ఎవరు తీసుకోవాలి?

దిల్లీ పోలీసు శాఖ నేరుగా కేంద్ర హోంమంత్రిత్వ శాఖ (MHA) పరిధిలో పనిచేస్తున్నందున, రాజధానిలో మహిళా జర్నలిస్టులకే రక్షణ లేకపోతే సాధారణ మహిళల పరిస్థితి ఏమిటని లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ తీవ్రంగా ప్రశ్నించారు. జర్నలిస్టుల భద్రతను గాలికొదిలేసి, వారిపైనే ఖాకీలు అహంకారంతో ప్రవర్తించడం పట్ల మీడియా సంఘాలు మండిపడుతున్నాయి.

కేవలం క్రైమ్ బ్రాంచ్ విచారణ పేరుతో కాలయాప్న చేయకుండా, మహిళా జర్నలిస్టుల పట్ల అనుచితంగా ప్రవర్తించిన ఏసీపీ స్థాయి అధికారితో పాటు బాధ్యులైన అందరిపై చట్టపరంగా కఠినమైన క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేసి అరెస్టు చేయాలని డిమాండ్లు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. పత్రికా స్వేచ్ఛను కాపాడటంలో ప్రభుత్వాలు, యంత్రాంగాలు విఫలమైతే అది ప్రజాస్వామ్యానికే ముప్పని హెచ్చరిస్తున్నారు.