- అంతర్జాతీయ వేదికపై మరోసారి సత్తా చాటిన కోల్కతా ఐఎస్ఐ ప్రొఫెసర్ డాక్టర్ నీనా గుప్తా
- 1949 నాటి 'జారిస్కీ క్యాన్సిలేషన్ ప్రాబ్లమ్'ను పరిష్కరించి గణిత ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచిన వైనం
- శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్, రామానుజన్, ఇన్ఫోసిస్ ప్రైజ్ సహా ఎన్నో ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారాల విజేత
- సైన్స్, గణిత రంగాల్లో (STEM) భారతీయ మహిళలకు నిత్య స్ఫూర్తిగా నిలిచిన మేధావి
కోల్కతా / న్యూఢిల్లీ, నవంబర్ 22: ప్రపంచ గణిత శాస్త్ర చరిత్రలో దశాబ్దాలుగా అపరిష్కృతంగా మిగిలిపోయిన అత్యంత క్లిష్టమైన సమస్యను ఛేదించి భారతదేశ ఖ్యాతిని విశ్వవ్యాప్తం చేసిన ప్రముఖ గణిత శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్ నీనా గుప్తా మరో అరుదైన అంతర్జాతీయ గౌరవాన్ని అందుకున్నారు. కోల్కతాలోని ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్స్టిట్యూట్ (ISI)లో ప్రొఫెసర్గా సేవలందిస్తున్న ఆమె, ప్రతిష్టాత్మక 'టైమ్ 100 నెక్స్ట్ ఇండియా 2026' (TIME100 Next India 2026) తొలి జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్నారు.దాదాపు 70 ఏళ్ల నాటి 'జారిస్కీ క్యాన్సిలేషన్ ప్రాబ్లమ్' (Zariski Cancellation Problem) చిక్కుముడిని విప్పిన ఆమె చారిత్రాత్మక ఆవిష్కరణకు గాను ఈ ప్రపంచ స్థాయి గుర్తింపు లభించింది.
ఏమిటీ 70 ఏళ్ల నాటి 'జారిస్కీ క్యాన్సిలేషన్ ప్రాబ్లమ్'? 1949లో ప్రఖ్యాత గణిత శాస్త్రవేత్త ఆస్కార్ జారిస్కీ 'అఫైన్ ఆల్జీబ్రాయిక్ జామెట్రీ' (Affine Algebraic Geometry) విభాగంలో ఒక మౌలికమైన, క్లిష్టమైన ప్రశ్నను ప్రతిపాదించారు. రెండు వేర్వేరు జ్యామితీయ నిర్మాణాలకు (Geometric structures) ఒక అదనపు డైమెన్షన్ (Extra dimension) జోడించిన తర్వాత అవి ఒకేలా కనిపిస్తే.. అసలు మొదటి నుంచి కూడా ఆ రెండు నిర్మాణాలు ఒకేలా ఉంటాయా? అన్నదే ఆ ప్రశ్న సారాంశం.
గణిత పరిభాషలో ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగిన ఈ సమస్యను (Conjecture) ఉన్నత డైమెన్షన్లలో నిరూపించడానికి లేదా ఖండించడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎందరో దిగ్గజ గణిత శాస్త్రవేత్తలు దశాబ్దాల తరబడి తీవ్రంగా శ్రమించారు. అయినప్పటికీ ఎవరికీ సరైన పరిష్కారం దొరకలేదు.
అసాధ్యాన్ని సుసాధ్యం చేసిన నీనా గుప్తా పరిశోధన: ప్రపంచ మేధావులకు సవాలుగా మారిన ఈ 70 ఏళ్ల నాటి మిస్టరీకి 2014లో ప్రొఫెసర్ నీనా గుప్తా తన అద్భుతమైన మేధస్సుతో తెరదించారు. ఒక త్రీ-డైమెన్షనల్ అఫైన్ వెరైటీని (Three-dimensional affine variety) ఉపయోగించి, పాజిటివ్ క్యారెక్టరిస్టిక్లో అత్యంత సులభమైన, కచ్చితమైన కౌంటర్-ఎగ్జాంపుల్ (Counterexample) ద్వారా ఆమె ఈ సమస్యను పరిష్కరించారు. ఒక జ్యామితీయ నిర్మాణానికి అదనపు డైమెన్షన్ను జోడించినంత మాత్రాన, అది ఎల్లప్పుడూ దాని అసలు నిర్మాణ గుర్తింపును (Original structural identity) కాపాడుకోలేదని ఆమె శాస్త్రీయంగా నిరూపించారు. ఆమె పరిశోధన ఆధునిక బీజగణిత జ్యామితి (Algebraic Geometry) రంగంలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోయింది.
పురస్కారాల పరంపర.. మహిళలకు నిత్య స్ఫూర్తి: గణిత శాస్త్రంలో నీనా గుప్తా చేసిన ఈ చారిత్రాత్మక కృషికి గుర్తింపుగా దేశ, విదేశాల నుంచి ఎన్నో అత్యున్నత పురస్కారాలు ఆమెను వరించాయి:
- శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ ప్రైజ్ (2019): సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ రంగంలో భారతదేశపు అత్యున్నత పురస్కారం.
- రామానుజన్ ప్రైజ్ (2021): అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లోని యువ గణిత శాస్త్రవేత్తలకు ఇచ్చే ప్రతిష్టాత్మక అంతర్జాతీయ అవార్డు (ఈ పురస్కారం అందుకున్న అతి పిన్న వయస్కురాలిగా, మూడో మహిళగా నిలిచారు).
- నారీ శక్తి పురస్కార్ (2022): మహిళా సాధికారత, విశిష్ట సేవలకు గాను భారత రాష్ట్రపతి చేతులమీదుగా అందుకున్న పురస్కారం.
- ఇన్ఫోసిస్ ప్రైజ్ ఇన్ మ్యాథమెటికల్ సైన్సెస్ (2024): గణిత శాస్త్ర పరిశోధనల్లో విశేష ప్రతిభకు గాను లభించిన గౌరవం.
తాజాగా 'టైమ్ 100 నెక్స్ట్ ఇండియా 2026' జాబితాలో స్థానం సంపాదించడం ద్వారా నీనా గుప్తా కీర్తి కిరీటంలో మరో కలికితురాయి చేరింది. సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజినీరింగ్, గణిత (STEM) రంగాల్లో రాణించాలనుకునే నేటి యువతకు, ముఖ్యంగా భారతీయ మహిళలకు ప్రొఫెసర్ నీనా గుప్తా ప్రస్థానం ఒక గొప్ప స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తోంది.
పాఠకుల అభిప్రాయాలు
ఇప్పటివరకు ఎలాంటి కామెంట్స్ పోస్ట్ చేయలేదు.
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి