ఫీజు బకాయిలు ఉన్నాయనే కారణంతో విద్యార్థుల ఒరిజినల్ సర్టిఫికెట్లను స్కూల్ లేదా కాలేజీలు తమ వద్ద నిలిపివేయడం చట్టరీత్యా సరైంది కాదు. అయినప్పటికీ అనేక విద్యాసంస్థలు సర్టిఫికెట్లను తాకట్టు వస్తువులా ఉపయోగిస్తూ విద్యార్థులపై ఒత్తిడి తెస్తున్నాయి. కానీ చట్టం ప్రకారం విద్యార్థి సర్టిఫికెట్లు అతని వ్యక్తిగత ఆస్తి. వాటిని నిర్బంధంగా తమ వద్ద ఉంచుకునే అధికారం ఏ ప్రభుత్వ లేదా ప్రైవేట్ విద్యాసంస్థకూ లేదు.

వాస్తవాలు

సుప్రీంకోర్టు పలు సందర్భాల్లో ఇచ్చిన తీర్పుల్లో విద్యాసంస్థలు విద్యను అందించే కేంద్రాలే గాని వ్యాపార సంస్థలు కాదని స్పష్టం చేసింది. ఫీజు బకాయిలు ఉంటే సివిల్ కోర్టు ద్వారా వసూలు చేసుకోవచ్చని, కానీ విద్యార్థి భవిష్యత్తును అడ్డుకునేలా సర్టిఫికెట్లు ఆపివేయడం సరైంది కాదని పేర్కొంది. అలాగే యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ (యుజిసి), ఆల్ ఇండియా కౌన్సిల్ ఫర్ టెక్నికల్ ఎడ్యుకేషన్ (ఏఐసీటిఈ) మార్గదర్శకాల ప్రకారం కూడా విద్యాసంస్థలు విద్యార్థుల ఒరిజినల్ సర్టిఫికెట్లను తమ వద్ద ఉంచుకోవడం నిషేధం. అవి కేవలం ధృవీకరణ కోసం మాత్రమే పరిశీలించాలి.

పరిష్కారం – ఇలా చేయండి

ముందుగా విద్యాసంస్థ ప్రిన్సిపాల్‌కు లిఖితపూర్వకంగా అభ్యర్థన ఇవ్వాలి. ఫీజు బకాయిలు ఉన్నా సర్టిఫికెట్లు ఇవ్వాలని కోరుతూ లేఖ రాయాలి. వారు నిరాకరిస్తే ఆ నిరాకరణను రాతపూర్వకంగా ఇవ్వమని అడగాలి. చాలా సందర్భాల్లో చట్టవిరుద్ధం కావడంతో వారు రాతపూర్వకంగా ఇవ్వరు.

అయినా సమస్య పరిష్కారం కాకపోతే స్కూల్ అయితే జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి (డిఈవో)కు ఫిర్యాదు చేయాలి. కాలేజీ అయితే ఆ కాలేజీకి అనుబంధమైన యూనివర్సిటీ రిజిస్ట్రార్‌కు ఫిర్యాదు చేయాలి.

ఇప్పటికీ స్పందన లేకపోతే పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. విద్యార్థి వ్యక్తిగత పత్రాలను అక్రమంగా నిర్బంధించినందుకు చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

అత్యవసర పరిస్థితుల్లో హైకోర్టులో రిట్ పిటిషన్ దాఖలు చేయడం అత్యంత వేగవంతమైన మార్గంగా నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. సాధారణంగా కోర్టు 24 నుంచి 48 గంటల్లోనే సర్టిఫికెట్లు అప్పగించాలని ఆదేశాలు ఇవ్వగలదు. కోర్టు ధిక్కరణకు భయపడి విద్యాసంస్థలు వెంటనే సర్టిఫికెట్లు విడుదల చేసే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.